Eigen elektriciteitsverbruik. In Duitsland hebben ongeveer vijf miljoen huishoudens zonnepanelen op hun daken. De actieve deelname van zo'n groot aantal mensen aan klimaatbescherming is ongetwijfeld een grote prestatie. Veel van deze systemen wekken direct elektriciteit op voor eigen gebruik, waarbij alleen overtollige stroom aan het net wordt geleverd. Veel mensen beseffen echter niet dat zelfs elektriciteit voor eigen gebruik enorm gesubsidieerd wordt.
Verborgen subsidies. Voor individuele huishoudens is zelfopwekking economisch aantrekkelijk: bij een prijs van 30 cent per kilowattuur is dit precies het bedrag dat per kilowattuur zelfgeproduceerde elektriciteit wordt bespaard. De particuliere waarde van zonne-energie is dus 30 cent per kWh. De werkelijke economische waarde van elektriciteit wordt echter gemeten aan de hand van de marktwaarde, oftewel de waarde van zonne-energie op de beurs. Momenteel ligt die prijs onder de 5 cent per kilowattuur. Het verschil van 25 cent per kWh is een impliciete subsidie.
Alles heeft een bron. Dit kan worden geïllustreerd door het te vergelijken met de terugleveringsvergoeding. Als u bijvoorbeeld een terugleveringsvergoeding van 8 cent per kWh ontvangt, komt 5 cent daarvan uit de marktinkomsten van zonne-energie. De resterende 3 cent is een subsidie. Deze subsidie komt uit de federale begroting en wordt dus gefinancierd via belastingen. Hetzelfde geldt voor eigen verbruik, alleen is de "compensatie" hier 30 cent (in de vorm van een lager tarief). Ook bij eigen verbruik komt die 5 cent uit de marktwaarde. De resterende 25 cent moet ergens anders vandaan komen – betaald door buren die geen zonnepanelen hebben.
De waarde van zonne-energie: Schijn en werkelijkheid: De particuliere financiële waarde van zonne-energie komt overeen met de besparing die voortvloeit uit de vermindering van het elektriciteitsverbruik (ongeveer 30 cent per kWh). De economische waarde is de beurswaarde (ongeveer 5 cent per kWh). Het verschil is de impliciete subsidie (ongeveer 25 eurocent per kWh). De werkelijke elektriciteitsprijs varieert van leverancier tot leverancier en ligt vaak zelfs hoger. Volgens de Duitse Energiefederatie (BDEW) ligt de werkelijke elektriciteitsprijs momenteel rond de 40 eurocent (inclusief de referentieprijs).
Grafiek: Lion Hirth
Vaste prijzen . In tegenstelling tot terugleveringstarieven en marktpremies verschijnen deze subsidies echter niet in de energie-efficiëntierekeningen (EEG), maar in de vorm van lagere inkomsten voor leveranciers, netbeheerders en de federale begroting. Daardoor zijn ze verborgen en minder transparant. Er zijn twee mechanismen die ten grondslag liggen aan deze verborgen subsidies: ten eerste hebben de meeste klanten vaste tarieven. Hoewel huishoudens die zelf elektriciteit opwekken vooral elektriciteit van het net afnemen wanneer de marktprijzen hoog zijn (in de winter en vroeg en laat op de dag), betalen ze dezelfde prijs als reguliere gebruikers. Deze extra kosten worden door andere gebruikers gesubsidieerd.
Kosten voor de gemeenschap. Een andere reden is dat zelf opgewekte elektriciteit niet onderworpen is aan elektriciteitsbelastingen, netkosten, heffingen en toeslagen. Soms wordt beweerd dat lagere nettarieven gerechtvaardigd zijn omdat het net minder wordt gebruikt. Dit argument is echter onjuist, omdat het net is ontworpen om pieken in het elektriciteitsverbruik tijdens winternachten op te vangen, wanneer gebruikers van zonnepanelen het net al volledig benutten. Zelf opgewekte elektriciteit bespaart geen netkosten. Daarom moeten de kosten voor de gemeenschap worden gedragen door andere elektriciteitsverbruikers en -gebruikers. Zelf opgewekte elektriciteit verhoogt automatisch de netkosten, heffingen en toeslagen voor iedereen. Naarmate zelf opgewekte elektriciteit succesvoller wordt, wordt de financiële last verdeeld over steeds minder mensen. Het is ook vaak een vorm van opwaartse sociaaleconomische herverdeling, aangezien zonnepanelen voornamelijk worden geïnstalleerd in eengezinswoningen van de hogere middenklasse. Als zodanig kan zelf opgewekte elektriciteit worden gekarakteriseerd als een model voor belastingbesparing (of een "model voor besparing op netkosten").
Een hoop geld. Het is een aanzienlijk bedrag. Volgens schattingen van Bruno Burger van het Fraunhofer ISE zou de zelf opgewekte zonne-energie vorig jaar meer dan 12 terawattuur hebben kunnen bedragen. Dat komt overeen met een impliciete subsidie van ongeveer 3 miljard euro per jaar. Een ruwe berekening laat zien dat zonder zelfopgewekte energie de elektriciteitsprijs voor alle Duitse huishoudens 1 eurocent per kilowattuur lager zou liggen. Daarnaast speelt ook de zelfopwekking van energie door gas- en kolencentrales een rol.
In tegenstelling hiermee is de impliciete subsidie per kWh voor eigen verbruik veel hoger dan de directe subsidie voor nieuwe PV-systemen. De subsidie voor eigen verbruik bedraagt ongeveer 30 cent per kWh, terwijl de gemiddelde terugleveringssubsidie voor vorig jaar geïnstalleerde EEG-systemen minder dan 8 cent per kWh was. Vanuit economisch oogpunt is eigen stroomopwekking dus het duurste van alle gesubsidieerde systemen.
Een dure oplossing. Het zijn juist deze hoge impliciete subsidies voor eigen energieopwekking die zelfs dure oplossingen economisch rendabel maken. Kleine zonnepanelen op daken kosten ongeveer drie keer zoveel als zonneparken vanwege de hoge investeringskosten, en energieopslagsystemen voor thuisgebruik zijn ook veel duurder dan grote batterijen – maar ze bieden nog steeds een goede prijs-kwaliteitverhouding, aangezien de opslagkosten ongeveer 30 cent per kWh eigen verbruik bedragen.
Oplossing. Om ervoor te zorgen dat eigen verbruik niet ten koste gaat van anderen, moeten netgekoppelde energie en zelfopwekking ongeveer gelijk behandeld worden. Dit vereist oplossingen op drie fronten:
- Belastingen en toeslagen: Er kan worden overwogen om elektriciteitsbelastingen, toeslagen en toeslagen op zelfopwekking in te voeren. Een genereuzere aanpak zou zijn om deze kosten voor alle consumenten te verlagen. In deze context is het feit dat de nieuwe federale regering momenteel dergelijke verlagingen bespreekt, welkom.
- Energie: De vaste tarieven worden door de leveranciers vastgesteld op basis van een standaardbelastingscurve, die voorheen geen rekening hield met de eigen opwekking en het eigen verbruik van zonnepanelen. Dit veranderde twee maanden geleden: de Duitse Energiefederatie (BDEW) introduceerde een nieuwe standaardbelastingscurve die onderscheid maakt tussen huishoudens met en zonder zonnepanelen. Dit maakt voor het eerst kostenreflectieve prijzen voor beide typen huishoudens mogelijk. Netbeheerders en distributeurs zouden deze standaardbelastingscurves uniform moeten toepassen.
- Netwerktarieven: Hierbij worden verschillende benaderingen besproken, waaronder hogere basisprijzen, extra betalingen aan opwekkers en dynamische netwerktarieven.
Belastingen en toeslagen: Er zou kunnen worden overwogen om elektriciteitsbelastingen, toeslagen en toeslagen op zelfopwekking in te voeren. Een genereuzere aanpak zou zijn om deze kosten voor alle consumenten te verlagen. In deze context is het toe te juichen dat de nieuwe federale regering momenteel dergelijke verlagingen bespreekt.
Energie: De vaste tarieven worden door de leveranciers vastgesteld op basis van een standaardbelastingscurve, die voorheen geen rekening hield met de eigen opwekking en het eigen verbruik van zonnepanelen. Dit veranderde twee maanden geleden: de Duitse Energiefederatie (BDEW) introduceerde een nieuwe standaardbelastingscurve die onderscheid maakt tussen huishoudens met en zonder zonnepanelen. Dit maakt voor het eerst kostenreflectieve prijzen voor beide typen huishoudens mogelijk. Netbeheerders en distributeurs zouden deze standaardbelastingscurves uniform moeten toepassen.
Netwerkkosten: Hierbij worden verschillende benaderingen besproken, waaronder hogere basisprijzen, extra betalingen aan producenten en dynamische netwerktarieven.